Het grote triathlonverhaal van Nice

Over een paar dagen is Nice gaststad voor het IRONMAN 70.3 WK triatlon. Het perfecte moment om terug te duiken in de hechte band tussen de stad en de sport. Een verhaal dat al bijna 45 jaar loopt.

Als Amerika zijn mythische triatlon van Hawaii heeft, dan kreeg Europa de zijne in Nice.

De triatlon schrijft zich in Nice echt in de geschiedenis in 1982, als tegenzet tegen de wedstrijd op Hawaii. Door een speling van het lot groeit Nice uit tot een bolwerk van de Franse en internationale triatlon. Dat is vooral te danken aan één man: de Amerikaan Mark McCormack. Advocaat, agent van topsporters (vooral in golf en tennis), productief auteur: de energieke McCormack is ook oprichter van wat uitgroeide tot een van ’s werelds grootste sportmarketingbureaus, IMG (International Management Group). Zoals zoveel landgenoten raakt McCormack in 1982 gefascineerd door de beelden van Julie Moss die in Hawaii kruipend de finish haalt. De onverschrokken Amerikaanse zakenman ziet er alle ingrediënten in voor een modern avontuur. En hij haast zich om het Ironman-model van Hawaii naar Europa te kopiëren: het Oude Continent verleiden en een recept exporteren dat aan de overkant van de Atlantische Oceaan al werkt.

Een plan dat eerst voor Monaco bedoeld was

De locatie ligt voor de hand: Monaco. Maar het plotselinge overlijden van prinses Grace doet het evenement in het Prinsdom stranden. McCormack wil geen tijd verliezen in zijn race tegen Hawaii en vindt snel een nieuwe plek voor zijn langeafstandstriatlon: Nice, met de Baie des Anges, het achterland en de Promenade des Anglais.

Tot dan is langeafstandstriatlon in Europa vooral een voetnoot. Er was een lange afstand (2/200/20) in Plzen, in het toenmalige Tsjechoslowakije, in 1980, en er waren andere pogingen in Nederland, Hongarije, de BRD en de DDR in 1981. Maar geen enkele plek heeft de troeven van de French Riviera en de ligging van Nice, en geen organisator beschikt over de slagkracht of middelen van McCormack.

57 pioniers op de allereerste editie

Op 20 november 1982 vindt de eerste internationale langeafstandstriatlon van Frankrijk plaats: 1.500 m zwemmen in de Middellandse Zee, 100 km fietsen door het achterland en 42,2 km lopen. 57 ‘zonderlingen’ duiken in badpak de Baie des Anges in, in water van 14 °C. Onder hen 9 Fransen en één Française, Majo Bouteleux.

40 halen de finish, 17 geven op, waarvan 7 in het ziekenhuis belanden. Zelfs John Howard, winnaar op Hawaii in 1981, gaat tijdens het zwemmen ‘kopje-onder’ en moet stoppen.

Na 1.500 meter zwemmen komt de Engelsman Flagerty als eerste uit het water. Op de fiets wordt hij al snel voorbijgereden door de Nederlander Axel Koenders, die de spanning 100 kilometer lang vasthoudt. Maar de marathon breekt hem op.

Een zekere Mark Allen, Amerikaan, gaat eroverheen, gevolgd door landgenoten Scott Molina, Scott Tinley, Jeff Tinley (zijn broer) en nog een paar anderen. Allen wint de openingseditie in 6u33’52. De eerste Europeaan is een Nederlander, Jim Koster, als 7e. De eerste Fransman, Jean-Paul Theulin, wordt 15e (8u14’12). Majo Bouteleux, de eerste Franse triatlete, finisht in 10u41’37.

Een sport groot gemaakt door een reportage van Antenne 2

Een maand later zendt Antenne 2 " Voyage au bout de la souffrance » uit. Weinig kijkers ontsnappen aan die reportage. De kritiek is soms scherp, zoals die van Jacques Belin (Télérama), die schrijft: « C’est sans doute aussi un record de mauvais goût. » of « A trop vouloir prouver, on risque d’atteindre le contraire du but recherché ».

Een eerder koele ontvangst, maar McCormack laat zich niet afremmen. In zijn strijd om hegemonie tegenover Hawaii pompt de Amerikaan er steeds meer middelen in. In 1983 past hij het format aan (4/120/32), verplaatst hij de datum naar september en zet hij een prijzengeldsysteem op om de besten te lokken. Het jaar erop staan er al meer dan 400 deelnemers aan de start in Nice.

In 1985 gaat het prijzengeld opnieuw omhoog (met onder meer 10.000 dollar voor de winnaar) en worden startpremies uitgedeeld. De concurrerende tv-zenders ABC (pro-Hawaii) en CBS (pro-McCormack) voeren een dollarslag.

Alles mag om het sterkste startveld en de grootste media-impact te krijgen. De editie van 1985 verhuist naar oktober, dezelfde maand als Hawaii. Daardoor mist de ene of de andere wedstrijd een deel van de toppers. Nice lokt dat jaar waarschijnlijk zijn mooiste veld, met de Amerikaanse Big Four, de local Yves Cordier en de beste Europeaan van dat moment, Rob Barel.

Bij de vrouwen staan de Noord-Amerikanen Erin Baker, Silviane Puntous, Paula Newby Fraser aan de start. Het publiek kan al die sterren van dichtbij zien. Triatlon in Nice bouwt een reputatie op, en de populariteit groeit.

Yves Cordier op 800 m van de streep teruggepakt in 1992

In 1986 gaat de grens van 1.000 starters eroverheen. Met alles wat daarbij hoort. In het water snijdt iedereen, op de top 20 na, het parcours af. Op de fiets is de weg niet afgesloten. Het gros rijdt de cols omhoog in een peloton. Zoveel overtreders straffen is onmogelijk. Walgend van dat massale drafting stappen veel deelnemers tijdens het lopen uit. De tol van succes?

Die ontsporing is snel vergeten en voor de volgende edities wordt bijgestuurd. In 1987 is Hervé Niquet de eerste Fransman op het podium (derde). Een jaar later wordt Rob Barel de eerste Europeaan die in Nice wint. Mark Allen ontbreekt, een detail dat telt.

In 1992 passeert Mark Allen Yves Cordier in de laatste kilometer om te winnen

In 1991 pakt Yves Cordier, de ambitieuze local, zijn eerste podium. Het jaar erop denkt iedereen dat hij de eerste Fransman wordt die in Nice wint. Aan het einde van het fietsen heeft hij 4’50 voorsprong op Barel en 9 minuten op Allen. Onder begeleiding van alle tv-motoren op het loopgedeelte tussen Nice en Antibes (heen en terug) wordt Cordier een ideaal doelwit voor Allen. Meter voor meter dicht de Amerikaan het gat, om Cordier uiteindelijk op 800 m van de finish te passeren en te ‘kruisigen’!

Mark Allen, 10 keer winst

Het duurt nog eens 10 jaar (met de zege van Gilles Reboul in 2001) voor er weer een Fransman wint bij de mannen. In de tussentijd redt Isabelle Mouthon de Franse eer door bij de vrouwen te winnen in 1993. Datzelfde jaar pakt Mark Allen er zijn 10e en laatste titel. McCormack, na het bereiken van zijn doel om in Nice een wereldwijd evenement neer te zetten, trekt zich terug. Het einde van de wilde jaren.

Isabelle Mouthon, winnares in 1993, en wereldkampioene lange afstand op dezelfde plek een jaar later.

De wedstrijd onder de vleugels van de Franse triatlonfederatie

De Franse triatlonfederatie en de stad Nice nemen de leiding over. Overheden en federatie hebben niet dezelfde middelen als de Amerikaanse private groep. En ook niet dezelfde marketingkracht. De publieke aantrekkingskracht blijft groot, maar bij de beste mannen en vrouwen verliest de race wat van zijn glans. De ITU wijst Nice wel meerdere keren aan voor WK’s lange afstand, wat de boel overeind houdt. In de jaren 2000 ‘verfranst’ de wedstrijd: de sterke Franse langeafstandsploeg komt in de spotlights, met François Chabaud, Gilles Reboul, Hervé Faure, Cyrille Neveu, Julien Loy die schitteren. Na 11 edities geeft de FFTRI het stokje door.

Gilles Reboul, eerste Franse winnaar in Nice in 2001

IRONMAN neemt het over in 2005

In 2005 neemt Yves Cordier, intussen aan het hoofd van IRONMAN France, het stokje weer over. Het Ironman-label, de knowhow van het bedrijf en Cordiers kennis van het wereldje geven de wedstrijd opnieuw glans. Maanden voor de dag zelf zijn de inschrijvingen ‘sold out’. Bijna 3.000 triatleten willen het parcours aan, dat geldt als een van de mooiste op de Ironman-circuit. Een spiegelgladde zee (meestal) bij zonsopgang, de Col d’Eze, het gloeiend hete asfalt op de Promenade voor een eindeloze marathon: ingrediënten die de legende voeden. Terug in juni wordt het een hoogtepunt van het zomerseizoen. En ook het jachtterrein van triatleten die zich specifiek voor deze wedstrijd klaarstomen.

Een parcours voor specialisten

De Spanjaard Marcel Zamora, vijfvoudig winnaar, vindt op dit glooiende parcours alles wat hij nodig heeft voor een laatste test richting Embrun. De Belg Frederik Van Lierde, ook vijfvoudig winnaar, smult van het reliëf van het achterland, net als zijn landgenote Tine Deckers (eveneens vijf keer winst). De concurrentie met Ironman Frankfurt in juli, of met Roth (juli), én de moeilijkheidsgraad van het parcours hebben Nice waarschijnlijk een nóg dieper startveld gekost. De grote Ironman-sterren worden zeldzaam in Nice. De besten wagen zich er niet meer aan zoals in de gouden jaren, te veel risico, vermoedelijk.

Tot IRONMAN vanaf 2023 een rotatie invoert voor zijn grote wereldfinale. Een beslissing die bij puristen voor ophef zorgt en de rivaliteit tussen Nice en Hawaii opnieuw aanwakkert. Het ene jaar organiseert Nice het IRONMAN WK, het jaar erop is Kona, Hawaii aan de beurt. Om het jaar komen de grootste kampioenen van de koningsafstand dus naar Nice. In 2023 hebben de Niçois het geluk Sam Laidlow te zien zegevieren, de eerste Franse IRONMAN-wereldkampioen.

Sam Laidlow, eerste Franse IRONMAN-wereldkampioen, in Nice in 2023

Einde van de rotatie met Hawaii, en een verschuiving naar september

In april 2025 buigt IRONMAN voor de wensen van de community en beslist het om na 2026 met die turn-over te stoppen; Kona krijgt definitief de IRONMAN-finale terug, die eind oktober opnieuw in Hawaii mannen en vrouwen samenbrengt.

De verkiezing van de nieuwe burgemeester Eric Ciotti, in maart 2026, zet ook alles op z’n kop: oorspronkelijk gepland in 2026, 2028 en 2030, zullen de IRONMAN 70.3-wereldkampioenschappen voortaan nog maar één keer in Nice plaatsvinden, in 2026. En de traditionele Niçoise wedstrijden op het IRONMAN-circuit verhuizen nu naar september (in plaats van juni), tot 2029, om het stadscentrum en het achterland in de zomer te ontlasten.

Toch blijft Nice in het hart van triatleten voor altijd Nice. Als een baken in een inmiddels overvolle kalender van langeafstandstriatlon. Met een Geschiedenis, verhalen, uitstraling en naam die ongeëvenaard zijn.

Het grote triathlonverhaal van Nice

Meer artikelen